تا مقول قول و مفعول قرائت باشد ، در صورتى كه اين تقدير يك عمل اضافى و بيجاست . و بطلان نظريهء دوم به اين دليل است كه استعانت و يارى خواستن خود خداوند محال است زيرا او حتى از استعانت كردن از اسماى كريمه‌اش نيز غنى است و اما استعانت نمودن مردم ، آن هم بايد از خود خدا باشد نه از اسماى او چنان كه اين حقيقت در جملهء إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ آمده است . پس بهترين نظريه در اين مورد نظريهء سوم است كه جار و مجرور « بسم اللّه » به « ابتدأ » متعلق است . نكته ديگرى كه در اينجا از تذكر آن ناگزيريم ، اين است كه اضافهء كلمهء « اسم » به سوى « اللّه » از قبيل اضافهء بيانيّه نيست تا منظور از كلمهء « اللّه » و « الرّحمن الرّحيم » مجرد الفاظ اين كلمات باشد نه مفهوم آن‌ها زيرا اولا : اين احتمال بعيد به نظر مىرسد و ثانيا : اگر منظور از اسم ، مجموع اين سه كلمه باشد ، آن‌ها كه به صورت مجموع نام خدا نيست و اگر يك‌يك آن‌ها منظور باشد ، در اين صورت نيز لازم بود در ميان آن‌ها و او عطف باشد تا آن‌ها را از هم جدا سازد و بدين صورت خوانده شود : « بسم اللّه و الرّحمن و الرّحيم » . اين است كه بايد گفت ؛ اضافه « اسم » به سوى « اللّه » اضافهء معنوى است و منظور از « اللّه » هم مفهوم آن است نه لفظ آن . آغاز سوره‌هاى قرآن با بسم اللّه چون سوره‌هاى قرآن براى اين نازل گرديده‌اند كه بشر را به آخرين سر منزل سعادت و كمال ممكن سوق دهند و از تاريكىهاى شرك و جهالت بيرون آورده و به سوى نور معرفت و توحيد رهنمونشان سازند ، مناسب بود كه هر سوره‌اى با نام گرامى پروردگار شروع شود زيرا نام وى از ذات مقدسش حكايت مىكند و قرآن هم بدين منظور فرودآمده است كه در مسير كمال انسانى ذات اقدس الهى را براى بشر مطرح و معرفى كند . ( 1 ) - تنها سورهء برائت از اين قاعده مستثنا است زيرا اين سوره به منظور تبرّى و دورى جستن از مشركين كه نشانه خشم خداست ، نازل شده و با همان عنوان نيز آغاز گرديده است و به همين جهت نام خدا كه عامل رحمت است ، در آغاز اين سوره كه نشانه خشم خداست ، مناسبت نداشته ، مخصوصا آنجا كه نام خدا با صفت رحمان و رحيم متصف باشد . « 1 »

--> ( 1 ) ابن عباس نقل مىكند كه از امير مؤمنان پرسيدم : چرا در سورهء برائت ، بسم اللّه نوشته نشده است ؟ فرمود :